TEENET-CMU
ERDI BTC EPPO
ฐานข้อมูลพลังงานความร้อนใต้พิภพ (Geothermal Database)ฐานข้อมูลเทคโนโลยีก๊าซชีวภาพ (Biogas Technology Database)ฐานข้อมูลการอนุรักษ์พลังงาน (Energy Conservation Database)ฐานข้อมูลวิศวกรรมพลังงาน (Energy Engineering Database)
ฐานข้อมูลเทคโนโลยีก๊าซชีวภาพ
รู้จักกับ BTC
ทฤษฎีก๊าซชีวภาพ
ปัญหามลภาวะในฟาร์มเลี้ยงสัตว์และการบำบัด
ฐานข้อมูลฟาร์มเลี้ยงสัตว์/ผู้ประกอบการ
ฐานข้อมูลโครงการส่งเสริมการผลิตก๊าซชีวภาพ
ฐานข้อมูลผู้เชี่ยวชาญ
ฐานข้อมูลผู้ผลิต-จำหน่ายอุปกรณ์ระบบก๊าซชีวภาพ
ฐานข้อมูลวารสารเทคโนโลยีก๊าซชีวภาพ
ดาวน์โหลด

หน้าหลัก
กระดานความคิด
เครือข่าย TEENET
TEENET-CMU
ลิงค์
ติดต่อโครงการ
ปัญหามลภาวะในฟาร์มเลี้ยงสัตว์และการบำบัด

1. ปัญหาก๊าซและมลภาวะกลิ่นในฟาร์มเลี้ยงสัตว์
        1.1 ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์                                                               1.6 ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์
        1.2 ก๊าซและกลิ่นที่เกิดในฟาร์มเลี้ยงสัตว์                                               1.7 ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์
        1.3 การเกิดก๊าซมีเทน (Methane-CH4) ในฟาร์ม                              1.8 ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์
        1.4 ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์                                                               1.9 ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์
        1.5 ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์                                                               1.10 ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์
2. ปัญหามลภาวะจากน้ำเสียในฟาร์มเลี้ยงสัตว์
        2.1 ภาพการเลี้ยงสัตว์ที่ปรากฏต่อสังคม                                                2.5 การลดมลภาวะในฟาร์มเลี้ยงสัตว์
        2.2 การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในการเลี้ยงสัตว์                                        2.6 มาตรฐานน้ำทิ้งจากฟาร์มเลี้ยงสัตว์
        2.3 สิ่งขับถ่ายและน้ำเสียในฟาร์มเลี้ยงสัตว์                                            2.7 การใช้ที่ดินให้พอเหมาะแก่สัตว์เลี้ยง
        2.4 ผลกระทบของน้ำเสียต่อคุณภาพของน้ำใช้
3. การบำบัดมลภาวะ
        3.1 สิ่งขับถ่ายและลักษณะของน้ำเสียในฟาร์มเลี้ยงสัตว์                           3.5 รูปแบบของบ่อหมักก๊าซชีวภาพที่ใช้ในการส่งเสริมแก่ฟาร์มเลี้ยงสัตว์
        3.2 มาตรฐานน้ำทิ้งจากฟาร์มเลี้ยงสัตว์                                                  3.6 ผลตอบแทนจากการลงทุน
        3.3 การบำบัดของเสียในฟาร์มสุกร                                                        3.7 สรุป
        3.4 การริเริ่มใช้ระบบก๊าซชีวภาพ เพื่อบำบัดมลภาวะในฟาร์มเลี้ยงสัตว์


1. ปัญหาก๊าซและมลภาวะกลิ่นในฟาร์มเลี้ยงสัตว์
1.1 ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์
      ก๊าซที่เกิดขึ้นในฟาร์มเลี้ยงสัตว์จำแนกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ดังนี้
           ของแข็ง - เศษอาหารและมูล
           ของเหลว - ปัสสาวะและน้ำล้างคอกตกค้าง
           ก๊าซ - ก๊าซต่างๆ และสารระเหยที่มีกลิ่นจากการสลายตัวของมูลและปัสสาวะที่ขับถ่ายแล้ว
      มลภาวะในส่วนนี้เน้นเรื่องของก๊าซและกลิ่นเป็นพิเศษ ส่วนของเสียอื่นๆ จะกล่าวถึงในหัวข้ออื่น
1.2 ก๊าซและกลิ่นที่เกิดในฟาร์มเลี้ยงสัตว์
      ของเสียจากการเลี้ยงสัตว์ประกอบด้วยเศษอาหาร สิ่งขับถ่ายจากสัตว์เลี้ยงที่ตกค้างในคอกและรางระบาย หรือพักอยู่ในที่กักเก็บภายในหรือนอกเรือนโรง ซึ่งปรากฎให้เห็นอยู่ใน 3 สถานะ คือ
           1).มีเทน/ Methane (CH4)
           2).แอมโมเนีย /Ammonia (NH3) และก๊าซไนโตรเจนอื่นๆ
           3).ก๊าซที่มีกลิ่นเหม็นรบกวน/ก๊าซไข่เน่า(H2S) และก๊าซจากสารระเหย(VFAs) ต่างๆ
1.3 การเกิดก๊าซมีเทน (Methane-CH4) ในฟาร์ม
      ก๊าซมีเทนในฟาร์มเกิดจากการย่อยสลายตัวของคาร์โบไฮเดรต(ตารางที่ 1) โดยการหมักย่อยของจุลินทรีย์ในกระเพาะหมักของสัตว์เคี้ยวเอื้อง และในลำไส้ใหญ่ของสัตว์กระเพาะเดี่ยว


      ตารางที่ 1 การสลายตัวของคาร์โบไฮเดรทโดยจุลินทรีย์ในกระเพาะหมักของสัตว์เคี้ยวเอื้อง และลำไส้ใหญ่ของสัตว์

(C6H10O5) n n C6H12O6
C6H12O6 + 2H2O 2C2H4O2 + CO2 + 8[H]
C6H12O6 + 4[H] 2C3H6O2 + 2H2O
C6H12O6 C4H8O2 + CO2 + 4[H]
CO2 + 8[H] CH4 + 2H2O
ที่มา : Tamminga (1992)

     • CH4 ที่เกิดขึ้นนั้นสัตว์ระบายออกจากกระเพาะหมักคิดเป็นพลังงานในอาหารที่สูญเสียไป 5-10 % ซึ่งพบว่าถ้าอาหารย่อยได้มาก กรด propionic ที่เกิดขึ้นจะมีมาก สัตว์ได้ประโยชน์เพิ่มและเกิดเป็น CH4 น้อยลง
     • CH4 เป็นก๊าซที่ผลิตขึ้นโดยกระบวนการทางธรรมชาติและโดยกิจกรรมของมนุษย์ปีละ 400 ล้านตันทั่วโลก แต่มาจากการดำรงชีวิตของสัตว์(ตารางที่ 2) และการเลี้ยงสัตว์ 15-25 %และจากทั้งหมดนั้นแยกเป็นเกิดจากสัตว์ชนิดต่างๆ ที่มีขนาดตัวและจำนวนเลี้ยงในโลกที่ต่างกัน คือ
           - โค 74%
           - แกะ 9%
           - กระบือ 5%

      ตารางที่ 2 การเกิดและปล่อยก๊าซต่างๆจากสัตว์เลี้ยง(กก./ตัว-ปี)

ชนิดสัตว์
นน.ตัว(กก.)
CH4
NH3
VFA
อื่นๆ
โคนม 650 100 8.8 nd nd
โคเนื้อ 450 50 5.7 nd nd
สุกรแม่พันธุ์ 200 - 5 nd nd
สุกรรุ่น/ขุน 7.5 0.3 3.0 0.14 0.012
ไก่ไข่ 5 - 0.2 nd nd
ไก่เนื้อ 0.5 - 1.0 nd nd
nd = ไม่ได้ตรวจวิเคราะห์
ที่มา : Hartung(1988)และ Klarenbeek and Bruins(1988) อ้างอิงโดย Tamminga (1992)

      ก๊าซที่เกิดขึ้นในฟาร์มส่วนหนึ่งมีผลต่อสภาพอากาศและบรรยากาศของโลกเช่น CO2 และ CH4 เพราะเป็น ก๊าซเรือนกระจก(GHGs) แต่ CO2 ในฟาร์มนั้นถูกผลิตหรือเกิดขึ้นจากชีวมวลที่หมุนเวียนทดแทนได้จึงไม่นับว่าเป็นปัญหามากเพราะสามารถอยู่ในสมดุลย์ได้ ซึ่งไม่เหมือนกับ CO2ที่เกิดจากการเผาไหม้พลังงานเชื้อเพลิงและการย่อยสลายตัวของสารอินทรีย์ในธรรมชาติ CO2ค่อนข้างคงทนอยู่ในบรรยากาศได้นานกว่าก๊าซ CH4 แต่ก๊าซ CH4 ก่อผลในการกักเก็บความร้อนให้ชั้นบรรยากาศของโลกมีอุณหภูมิได้สูงกว่า CO2 ราว 25 เท่าตัว ปัจจุบันนี้คนเราจึงสนใจที่จะควบคุมไม่ให้มีการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งหลายกันเกินความจำเป็น เพื่อร่วมกันรักษาอุณหภูมิของโลกไม่ให้เพิ่มสูงขึ้นในอนาคต
1.4 การเกิดแอมโมเนีย (NH3) และการเปลี่ยนรูปเป็น N2 สู่บรรยากาศ
      สัตว์ได้รับ ธาตุไนโตรเจน(N) ส่วนใหญ่จากโปรตีนและสารประกอบ N ต่างๆในอาหารที่กิน ส่วนน้อยกักเก็บไว้ใช้ในร่างกายหรือเปลี่ยนเป็นน้ำนม ส่วนใหญ่ขับถ่ายทิ้งออกไปทางมูลและปัสสาวะ (ตารางที่ 3) ดังนั้น N ในมูลมาจากอาหารโปรตีนที่ได้กิน และจากอาหารที่ย่อยไม่หมด ตลอดจนส่วนของ N จากการขับหลั่งเอนไซม์และเยื่อบุลำไส้ที่หลุดร่อนในทางเดินอาหาร รวมทั้งจากจุลินทรีย์ที่สร้างตัวขึ้นในลำไส้ใหญ่ N ในจุลินทรีย์เป็นทั้งโปรตีนและกรดนิวคลีอิค(15-20%) แต่ N ในปัสสาวะส่วนใหญ่เป็นยูเรีย(ในโค แกะและสุกร) แต่อยู่ในรูปของกรดยูริคในสัตว์ปีก N ส่วนอื่นๆมาจาก allantoin ,hippuric acid และ creatinine ที่ขับถ่ายออกมาในปัสสาวะ

      ตารางที่ 3 การแปรสภาพของ N ที่กินเข้าไปกับอาหารโดยสัตว์เลี้ยงต่างๆ

ชนิดสัตว์
โปรตีนในอาหาร(กรัม/กก.วัตถุแห้ง)
กักเก็บในร่างกาย (%)
นม(%)
มูล(%)
ปัสสาวะ(%)
โคนม
      -เลี้ยงปล่อย
      -เลี้ยงในคอก

250
175

2
2

17
25

25
34

56
39
โคเนื้อ 150 22 - 30 48
แม่สุกรเลี้ยงลูก 160 5 20 20 55
ลูกสุกร 184 40 - 10 50
สุกรขุน 170 32 - 15 53
ไก่ไข่ 170 32 - 12 56
ไก่เนื้อ 217 42 - 10 48
ที่มา: ดัดแปลงจาก Coppoolse et al.(1990) โดย Tamminga(1992)

      N บางส่วนในสิ่งขับถ่ายสลายตัวโดยการทำงานของจุลินทรีย์ไปอยู่ในรูป NH3 NH3และNH4+ เป็นผลิตภัณฑ์ที่เกิดจากการย่อยสลายตัวของ N จากสิ่งขับถ่ายโดยจุลินทรีย์ในขณะที่กักเก็บหรือบ่อพัก หลังจากลงดินแล้ว NH4+ จะถูกเปลี่ยนโดยไนตริฟายอิงแบคทีเรีย(nitrifying bacteria) เป็นไนเตรท (NO3- ) NO3- ในดินและในน้ำ สามารถถูกเปลี่ยนโดยดีไนตริฟายอิงแบคทีเรีย(denitrifying bacteria) กลายเป็น ก๊าซ N2 กลับคืนสู่บรรยากาศได้ต่อไป ดังนั้นกลไกนี้จึงเป็นส่วนหนึ่งของการบำบัดน้ำเสียที่ไม่ลงรายละเอียดในเอกสารนี้
1.5 กลิ่นเหม็นต่างๆ (Noxious odours)
      กลิ่นเป็นก๊าซผสมในรูปสารระเหย ที่เกิดจากการสลายตัวของสิ่งขับถ่ายจากสัตว์และเศษอาหารที่ตกหล่นหมักหมมในคอกสัตว์เลี้ยงโดยจุลินทรีย์ ที่ชอบสภาพไร้อากาศ ในขบวนการต่างๆ ได้แก่
           - deamination
           - dehydroxylation และ
           - decarboxylation ของกรดอะมิโนต่างๆ


     • จุลินทรีย์ที่ตายไปยังสามารถถูกย่อยสลายให้สารที่มีกลิ่นอีกหลายชนิด
     • กลิ่นที่คนคุ้นเคยและรู้จักดีได้แก่ก๊าซแอมโมเนีย(NH3)และก๊าซไข่เน่า(H2S)จากการย่อยสลายแบบไร้อากาศ
     • การสลายตัวทำให้มีการสร้างและปลดปล่อย กรดไขมันระเหยได้ ( VFAs) หลายชนิด ซึ่งมีกลิ่นเหม็นรุนแรงกว่า NH3 และ H2S
     • Spoelstra (1978) อ้างอิงโดย Tamminga(1992) พบสารระเหย 60 ชนิดจากของเสีย/มูลสัตว์ขณะสลายตัวและ 12 ชนิดในจำนวนนั้น มีกลิ่นเหม็นรบกวน
     • ในมลรัฐนอร์ทคาโรไลนา สรอ. มีรายงานว่าพบสารระเหยที่ปล่อยกลิ่นจากมูลสุกรแล้วราว 150 ชนิด ซึ่งสลายตัวออกมาด้วยขบวนการทางธรรมชาติ และเป็นสารในกลุ่มต่างๆ คือ Organic acids,Alcohols, Aldehydes, Fixed gases, Carbonyls, Esters, Amines, Sulphides, Mercaptans และ Nitrogen heterocycles
     • Coleman et al.(1991) อ้างอิงโดย Tamminga(1992) ระบุว่ากลิ่นเหม็นจากมูลสัตว์ที่กำลังหมักย่อยสลายตัวได้แก่กลุ่มสาร ต่างๆ คือ
           - Carboxylic acids (acetic,butyric acid)
           - Phenolics (p-cresol,phenol)
           - Aliphatic และสารประกอบ N เช่น แอมโมเนีย (NH3)
           - สารซึ่งมีกำมะถันเป็นส่วนประกอบ (H2S,dimethyl sulfide, ethyl mercaptan และ methyl mercaptan)

[
ปัญหาก๊าซและมลภาวะกลิ่นในฟาร์มเลี้ยงสัตว์ | ปัญหามลภาวะจากน้ำเสียในฟาร์มเลี้ยงสัตว์ | การบำบัดมลภาวะ ]


**ข้อมูลที่ปรากฎบนฐานข้อมูลนี้ อัพเดทล่าสุดเมื่อปี พ.ศ.2549**
ได้รับทุนสนับสนุนจาก กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน
สนับสนุนข้อมูลโดย สถานเทคโนโลยีก๊าซชีวภาพ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
บริหารโครงการโดย สถาบันวิจัยและพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ตู้ ปณ. 111 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เชียงใหม่ 50202 E-mail: teenet@ist.cmu.ac.th
Gluta, Collagen, Placenta, MF3, VP Slim max, The Top Secret Lipo 8, Lipo 3, Beta-Curve, I-SLYM